Thuisbatterij: wanneer is het een slimme investering?

Een thuisbatterij kan helpen om meer van uw eigen zonnestroom te gebruiken en minder elektriciteit van het net af te nemen. Maar is een thuisbatterij voor iedere woning interessant? En waar moet u op letten bij de aanschaf?

Dat hangt vooral af van uw energieverbruik, zonnepanelen, elektriciteitscontract en de functie die u van de batterij verwacht. In dit artikel bespreek ik de belangrijkste aandachtspunten, zodat u een weloverwogen keuze kunt maken.

Handelen of zelfconsumptie?

Er zijn grofweg twee manieren om een thuisbatterij te gebruiken: handelen met elektriciteit of meer van uw eigen zonnestroom gebruiken.

Handelen met dynamische energietarieven

Bij een dynamisch energiecontract kunt u de batterij opladen wanneer elektriciteit goedkoop is en ontladen wanneer de prijs hoger ligt. Dat klinkt aantrekkelijk, maar het rendement is niet vanzelfsprekend.

Voor een serieuze opbrengst uit energiehandel zijn vaak een relatief grote batterij, een hoog laad- en ontlaadvermogen en slimme aansturing nodig. Dat maakt de installatie duurder. Bovendien gaat bij het laden en ontladen energie verloren en kunnen energiebelasting, inkoopkosten, terugleverkosten en andere contractvoorwaarden invloed hebben op het financiële resultaat.

Ook is het niet verstandig om ervan uit te gaan dat de huidige prijsverschillen blijven bestaan. Wanneer meer mensen hun verbruik op goedkope uren afstemmen en het elektriciteitsnet beter in balans raakt, kunnen de mogelijkheden om aan prijsverschillen te verdienen veranderen.

Zelfconsumptie: uw eigen zonnestroom gebruiken

Voor veel huishoudens is het interessanter om overdag opgewekte zonnestroom op te slaan en deze 's avonds en 's nachts zelf te gebruiken. U hoeft dan op die momenten minder elektriciteit van het net af te nemen.

Dat wordt extra relevant wanneer de salderingsregeling verandert of vervalt. Zonder salderen wordt het verschil tussen de waarde van zelf gebruikte zonnestroom en de vergoeding voor teruggeleverde stroom belangrijker. De precieze besparing hangt af van de dan geldende regels, uw energiecontract en uw verbruiksprofiel.

Een batterij moet daarbij niet onnodig groot zijn. Het gaat erom hoeveel zonnestroom u daadwerkelijk kunt opslaan én later kunt gebruiken. Voor sommige huishoudens is een bruikbare capaciteit van ongeveer 3 tot 5 kWh al een logisch startpunt. Bij een hoger avond- en nachtverbruik kan een grotere batterij ook nog rendabel zijn. Laat dit daarom berekenen op basis van uw eigen verbruiksgegevens en de opbrengst van uw zonnepanelen.

Noodstroom: wat wilt u blijven gebruiken?

Een thuisbatterij betekent niet automatisch dat uw woning bij een stroomstoring elektriciteit blijft krijgen. Daarvoor moet het systeem expliciet geschikt zijn voor noodstroom of back-upbedrijf.

De eerste vraag is: wat wilt u tijdens een storing blijven gebruiken, en hoe lang moet dat mogelijk zijn?

Denk bijvoorbeeld aan de koelkast, verlichting, internet, een circulatiepomp of andere essentiële apparaten. Een warmtepomp of elektrisch kooktoestel vraagt doorgaans aanzienlijk meer vermogen. Ook de aanloopstromen van bepaalde apparaten kunnen van belang zijn.

Daarnaast spelen de volgende zaken een rol:

- Gewenste noodstroomduur: wilt u een paar uur overbruggen of ook een langere storing kunnen doorstaan?

- Vermogen: welke apparaten moeten gelijktijdig kunnen werken?

- Eén of drie fasen: hoe is uw meterkast opgebouwd en welke apparaten zijn op welke fase aangesloten?

- Gedeeltelijke of volledige back-up: wilt u alleen geselecteerde groepen voeden of zo veel mogelijk van de woning?

Bij een gedeeltelijke back-up worden doorgaans enkele geselecteerde groepen of verbruikers gevoed. Een volledige back-up vraagt om een andere systeemopzet en voldoende batterijvermogen en -capaciteit. Ook moet worden gecontroleerd of de omvormer het benodigde vermogen kan leveren.

Voor noodstroom zijn vaak aanvullende voorzieningen nodig, zoals een omschakelinrichting, een geschikte back-upuitgang en eventueel een aparte groepenkast. De installatie moet veilig worden ontworpen en voldoen aan de toepasselijke elektrische voorschriften, waaronder NEN 1010 en de relevante netcode-eisen. Laat daarom vooraf vaststellen wat technisch mogelijk is en welke aanpassingen nodig zijn.

Een nieuw systeem met zonnepanelen

Overweegt u nieuwe zonnepanelen én een thuisbatterij? Dan is het verstandig om beide onderdelen direct als één systeem te ontwerpen. Daarmee kunt u mogelijk kosten besparen en onnodige omzettingsverliezen voorkomen.

DC- of AC-gekoppeld: wat is het verschil?

Bij een DC-gekoppeld systeem wordt de batterij aan de gelijkstroomzijde gekoppeld, vaak via een hybride omvormer. De gelijkstroom van de zonnepanelen kan dan rechtstreeks worden gebruikt om de batterij te laden. Daardoor zijn bij het laden vanuit de zonnepanelen minder omzettingsstappen nodig dan bij sommige AC-gekoppelde systemen. Dat kan de efficiëntie verbeteren.

Een DC-gekoppeld systeem kan daarnaast voordelig zijn doordat zonnepanelen en batterij gebruikmaken van een gezamenlijke hybride omvormer. Er is dan mogelijk minder afzonderlijke apparatuur nodig. Het daadwerkelijke kostenvoordeel hangt wel af van de gekozen producten en de installatie.

Bij een AC-gekoppeld systeem heeft de batterij een eigen batterij-omvormer aan de wisselstroomzijde. Dit kan juist handig zijn wanneer u al zonnepanelen hebt en de bestaande installatie wilt uitbreiden zonder de huidige omvormer te vervangen.

Een uitbreidbare batterij of een alles-in-éénsysteem?

Er zijn systemen waarbij de batterij uit losse modules bestaat en later kan worden uitgebreid. Dat biedt flexibiliteit als uw energieverbruik in de toekomst verandert. Controleer wel of uitbreiden daadwerkelijk mogelijk is met de gekozen omvormer en batterijmodules.

Andere systemen combineren de batterij, omvormer en aansturing in één geïntegreerd product. Dat kan de installatie overzichtelijker maken, maar de mogelijkheden voor uitbreiding of vervanging verschillen per systeem.

Let ook op de manier waarop de batterij wordt aangestuurd. Sommige systemen ondersteunen laden vanuit het elektriciteitsnet of bidirectioneel laden, andere hebben beperkingen. Bidirectioneel laden kan nuttig zijn voor bepaalde toepassingen, maar is niet automatisch noodzakelijk voor een rendabele thuisbatterij. Wanneer u de batterij vooral gebruikt om uw eigen zonnestroom op te slaan, zijn de juiste capaciteit, efficiëntie, aansturing en prijs vaak belangrijker.

Welke thuisbatterij past bij uw woning?

De juiste batterij kiest u niet alleen op basis van de capaciteit in kWh. Ook het laad- en ontlaadvermogen, de efficiëntie, de compatibiliteit met uw zonnepanelen, de aansturing en eventuele noodstroomvoorziening zijn van belang.

Een te kleine batterij kan onvoldoende zonnestroom opslaan. Een te grote batterij is duurder en wordt mogelijk niet vaak genoeg volledig benut. Hetzelfde geldt voor het vermogen: een hoog vermogen is niet altijd nodig als u vooral uw avondverbruik wilt afdekken.

Mijn advies is daarom om vooraf naar het geheel te kijken. Hoeveel stroom wekt u op? Hoeveel gebruikt u direct? Hoeveel verbruikt u 's avonds en 's nachts? En wat wilt u bereiken met de batterij?

Bij Venrooij Energieadvies kijken we naar uw energieverbruik en de mogelijkheden van uw woning. Zo krijgt u onafhankelijk inzicht in welke oplossing technisch past, wat deze naar verwachting oplevert en of de investering financieel verstandig is.